صنعت متانول در آذر 1404 در ظاهر با جهش تولید و رشد درآمد همراه شد، اما پشت این ارقام مثبت، نشانه‌های نگران‌کننده‌ای دیده می‌شود. هرچند مقایسه با آذر سال گذشته از بهبود عملکرد حکایت دارد، محدودیت‌های گازی که از نیمه آذر گریبان متانولی‌ها، به‌ویژه پتروشیمی زاگرس را گرفت، می‌تواند مسیر این صنعت را در دی‌ماه و ماه‌های بعد تغییر دهد.

به گزارش اختصاصی انرژی پرس، صنعت متانول ایران در آذرماه ۱۴۰۴ یکی از حساس‌ترین مقاطع را از ابتدای سال تجربه کرد. از یک‌سو داده‌های تولید و فروش در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته تصویر مثبتی از عملکرد شرکت‌ها ترسیم می‌کند و از سوی دیگر، بازگشت محدودیت‌های گاز و خروج واحدهای تولیدی از مدار، آینده کوتاه‌مدت این صنعت را با ابهام جدی مواجه کرده است.

زیرا حجم تولید متانول زاگرس نسبت به آبان پایین آمده و هشدار تولید برای ماه‌های پیش رو به صدا درآمد.

در نگاه سالانه، تولید متانول در آذر امسال نسبت به آذر پارسال افزایش قابل توجهی داشت که ناشی از قطعی‌های گاز در آذر ۱۴۰۳ بوده است. مجموع تولید سه شرکت متانولی بورسی از حدود ۳۵۰ هزار تن در آذر ۱۴۰۳ به بیش از ۶۳۵ هزار تن در آذر ۱۴۰۴ رسید که از رشد بیش از ۸۱ درصدی حکایت دارد.

این جهش عمدتا به دلیل عملکرد پتروشیمی زاگرس رقم خورد؛ شرکتی که سال گذشته به‌دلیل قطعی گسترده گاز، تولید بسیار محدودی داشت و همین موضوع پایه مقایسه را به‌شدت تضعیف کرده است.

برندگان و بازندگان تولید در آذر

در میان شرکت‌های متانولی، پتروشیمی زاگرس بیشترین رشد تولید را به ثبت رساند. تولید این شرکت از حدود ۱۷۷ هزار تن در آذر ۱۴۰۳ به بیش از ۴۴۵ هزار تن در آذر ۱۴۰۴ رسید؛ رشدی معادل ۱۵۰ درصد. با این حال، این عدد بیش از آنکه نشانه جهش عملیاتی پایدار باشد، نتیجه مقایسه با دوره‌ای است که زاگرس درگیر قطعی‌های شدید گاز بوده و بخش بزرگی از ظرفیت خود را از دست داده بود.

پتروشیمی خارک نیز در آذر عملکرد قابل قبولی داشت و تولید خود را با رشد ۱۳ درصدی به بیش از ۹۰ هزار تن رساند. این شرکت با اتکا به ثبات نسبی خوراک، توانست روندی باثبات‌تر از زاگرس را تجربه کند. فناوران هم با افزایش حدود هفت درصدی تولید، به نزدیک ۹۹ هزار تن رسید و اگرچه رشد آن محدودتر بود، اما ثبات تولید این شرکت در شرایط ناپایدار انرژی قابل توجه است.

در مقابل، باید تاکید کرد که رشد تولید زاگرس در آذر، پایدار نماند. این شرکت از پنج آذر واحد دوم و از ۲۶ آذر واحد اول خود را به‌دلیل محدودیت گاز از مدار تولید خارج کرد؛ اتفاقی که اثر آن در آمار ماه‌های بعد نمایان خواهد شد.

اطلاعیه زاگرس و زنگ خطر قطعی گاز

پتروشیمی زاگرس در اطلاعیه‌های رسمی خود اعلام کرده است: «با عنایت به اعلام شرکت ملی گاز و همچنین شرکت ملی صنایع پتروشیمی در خصوص ضرورت قطعی گاز ورودی به شرکت به دلیل محدودیت مصرف گاز، واحد اول و دوم تولیدی این شرکت تا اطلاع ثانوی از سرویس خارج گردید. لذا به محض رفع محدودیت مصرف گاز، شروع مجدد تولید واحدها از طریق سامانه کدال اطلاع‌رسانی خواهد شد.»

این اطلاعیه نشان می‌دهد که با توجه به تشدید محدودیت‌های گاز از دی‌ماه، انتظار می‌رود اثر منفی این قطعی‌ها در گزارش‌های آتی صنعت متانول پررنگ‌تر شود.

بیشترین افزایش درآمد پتروشیمی‌های متانولی

در بخش فروش، وضعیت متانولی‌ها ترکیبی از جهش و افت را نشان می‌دهد. مجموع درآمد سه شرکت متانولی از حدود ۶ هزار و ۵۳ میلیارد تومان در آذر ۱۴۰۳ به بیش از ۸ هزار و ۲۰۵ میلیارد تومان در آذر ۱۴۰۴ رسید که رشد حدود ۳۵.۵ درصدی را ثبت کرده است.

بیشترین جهش درآمدی متعلق به پتروشیمی خارک بود. درآمد این شرکت از ۶۷۲ میلیارد تومان در آذر پارسال به حدود دو هزار و ۷۹۳ میلیارد تومان در آذر امسال رسید که رشدی بیش از ۳۱۶ درصد داشته است. این افزایش چشمگیر، علاوه بر بهبود فروش مقداری، به رشد نرخ‌های فروش و تغییر ترکیب فروش خارک بازمی‌گردد.

پتروشیمی زاگرس اگرچه در تولید جهش بزرگی داشت، اما در بخش درآمد تنها هفت درصد رشد را تجربه کرد و درآمد آن از حدود سه هزار و ۳۸۶ میلیارد تومان به سه هزار و ۶۱۵ میلیارد تومان رسید. این اختلاف میان رشد تولید و رشد درآمد نشان می‌دهد حجم فروش متانول زاگرس پایین آمده است.

در سوی دیگر، پتروشیمی فناوران تنها متانولی بود که کاهش درآمد را ثبت کرد. درآمد این شرکت با افت حدود ۱۰ درصدی از نزدیک دو هزار میلیارد تومان به حدود هزار و ۷۹۷ میلیارد تومان رسید. این کاهش، ترکیبی از محدودیت‌های فروش، تغییر نرخ‌ها و فشارهای عملیاتی را منعکس می‌کند.